poniedziałek, 16 lutego 2026

Horst Geitner (ur. 1922) 

Horst Geitner (ur. 1922) 

Horst Geitner (ur. 1922) – żołnierz niemiecki (Obergefreiter), który zgodnie z nomenklaturą nazistowską był Pół-Żydem. Z racji tego, że Geitner był jednym z najlepiej maszerujących krokiem defiladowym w swojej kompanii, przełożeni wybrali jego i pięciu innych żołnierzy do składu specjalnego oddziału gwardii w Berlinie. Geitner wraz ze swoimi towarzyszami broni pełnił tam straż przy pomnikach, uczestniczył w wojskowych ceremoniach i służył jako osobista ochrona marszałka Rzeszy Niemieckiej Hermanna Göringa podczas jego pobytów w mieście. Co ciekawe w swoim berlińskim domu Göring żartował niejednokrotnie z Geitnerem i innymi gwardzistami albo rozmawiał o ich karierach. Często Geitnera stawiano na posterunku tuż obok sypialni Göringa. Geitner pozostał na swoim stanowisku do 1941 roku. Pod koniec 1941 roku batalion Geitnera został jednostką do zwalczania czołgów, mającą eliminować je minami, panzerfaustami i działami. W związku z tym zimą 1942 roku armia niemiecka (Der Deutschen Wehrmacht) posłał Geitnera wraz ze swoją jednostką na front wschodni. Po kilku miesiącach zażartych walk pod Moskwą Geitner zachorował na tyfus plamisty i został wysłany do berlińskiego szpitala. Po wyzdrowieniu awansowano go do stopnia obergefrajtra (kaprala) i przeniesiono, by szkolił rekrutów w mieście Fürstenwalde. W czerwcu 1942 roku Geitner pilnował pociągu wiozącego benzynę na Ukrainę i kiedy pociąg zatrzymał się pod Tychami zauważył esesmanów wyprowadzających kilku Żydów, którzy byli następnie skierowani do Konzetrationslager Auschwitz-Birkenau. Po powrocie do swojej jednostki szkoleniowej w Niemczech Geitner pewnego razu zauważył generała Eduarda Dietla, którego celem było sformowanie nowej dywizji. Generał Dietl oznajmił, że potrzebuje dzielnych żołnierzy do jednostki przeciwpancernej. W tym momencie Geitner natychmiast zgłosił się do niniejszej służby. Geitner wstąpił do 1. Kompanii Przeciwczołgowej w 6. Dywizji Polowej Luftwaffe i zimą 1943 roku pojechał na front północny w Rosji. Pod Wielkimi Łukami koło Pskowa Geitner wziął udział w lokalnych walkach niemiecko-rosyjskich z użyciem broni przeciwpancernej. Zadaniem Geitnera było zneutralizowanie sowieckich czołgów T-34. Gdy jeden z radzieckich czołgów ruszył na niemiecki oddział, Geitner ustawił się za pojazdem pancernym i strzelił w niego z panzerfausta. T-34 stanął w płomieniach, a on krzyczał triumfalnie. Później pocisk artyleryjski uderzył w pozycje bojowe Geitnera i wybuchł rzucił go na ziemię. W samą tylko jego głowę trafiło ponad dwadzieścia metalowych odłamków, natomiast trzech jego towarzyszy broni zginęło na miejscu. Geitner został szczęśliwie wyniesiony z pola bitwy i potem otrzymał srebrną Odznakę za Rany. W dalszej kolejności Geitner jako pierwszy ze swojego batalionu otrzymał Krzyż Żelazny za odwagę w ataku na sowiecki czołg, chociaż nagradzający go oficer wiedział o jego żydowskim pochodzeniu. Geitner był dumny z odznaczenia wojskowego i wierzył, że nic złego nie może się mu zdarzyć. Po wojnie odnosząc się do tego wydarzenia stwierdził, że służba w armii niemieckiej była dla niego zaszczytem. Po poważnym zranieniu na linii frontu trafił do szpitala w Brześciu, a potem w Reutlingen w Niemczech. Chociaż wciąż dochodził do zdrowia, został przydzielony do papierkowej roboty. Geitner postanowił napisać podanie do Oberkommando der Wehrmacht (OKW) w celu uznania go potencjalnie za Aryjczyka. Kilka tygodni później zgłosił się do nowej jednostki w Oldenburgu, gdzie niebawem dowiedział się, że jego podanie zostało odrzucone, a co najgorsze został wydalony z Luftwaffe. Wówczas poprosił o miesięczny urlop na znalezienie pracy, ponieważ nie miał wystarczająco pieniędzy ani ubrań. Jego dowódca żałował, że nie mu go udzielić i zwolnił go. Parę dni później, po przybyciu do Hamburga, Geitner odebrał dokumenty zwolnienia, ale na pocieszenie wciąż mógł nosić mundur wojskowy i odznaczenia, co zapewniało mu swoistą ochronę. Odnosząc się do tego wydarzenia z perspektywy czasu stwierdził, że zwolnienie prawdopodobnie ocaliło mu życie, ponieważ Rosjanie zniszczyli całą jego dywizję podczas ofensywy Armii Czerwonej przeprowadzonej latem 1944 roku. Według niego z około 18 tysięcy ludzi, przeżyło mniej niż 500 osób. Później wrócił do Berlina, gdzie zaczął studiować chemię, ponieważ chciał zostać lekarzem, jak jego żydowski wuj. Dodatkowo wykonywał też różne prace dla Kościoła Katolickiego. Kilka tygodni przed kapitulacją Trzeciej Rzeszy Geitner zaczął się ukrywać w bunkrze. Dopiero po wojnie dowiedział się o eksterminacji ludności żydowskiej, wśród których znalazły się dwa tuziny jego krewnych. Słyszał o rozstrzeliwaniach Żydów, ale bez żadnych szczegółów. Gdy Geitner służył w Rosji, jego żydowska siostra Ruth, wuj Wilhelm Auerbach i ciotka Erna Auerbach (z domu Moses) zginęli w obozie oświęcimskim. Geitner jest obecnie ostatnim żyjącym członkiem żydowskiej rodziny, która mieszkała w Niemczech od ponad dwustu lat. Po zakończeniu II Wojny Światowej Geitner studiował prawo i został sędzią. Został też podpułkownikiem rezerwy Luftwaffe: „Chciałem udowodnić, że naprawdę byłem godny stać się oficerem mojej ojczyzny”. Pod koniec życia zawodowego pracował jako wiceprzewodniczący Najwyższego Sądu Pracy Badenii-Wirtembergii.

Źródło: Bryan Mark Rigg, Losy żydowskich żołnierzy Hitlera. Nieznane historie ludzi żydowskiego pochodzenia, którzy walczyli za Trzecią Rzeszę, tłum. Katarzyna Bażyńska-Chojnacka, Piotr Chojnacki, Poznań 2013, s. 292-301.
Zdjęcia: Horst Geitner (ur. 1922).

Horst Geitner (ur. 1922)

Dieter Fischer (1916-2002)

Dieter Fischer (1916-2002)

Dieter Fischer (1916-2002) – żołnierz niemiecki (Obergefreiter), który zgodnie z nomenklaturą nazistowską był Pół-Żydem. Brał udział w kampanii wrześniowej (polskiej) 1939 roku jako sanitariusz, kampanii francuskiej 1940 roku, gdzie Fischer pod ostrzałem nieprzyjaciela zajmował się wieloma rannymi, otrzymując za to Krzyż Żelazny II klasy, rzadkie wówczas odznaczenie dla medyka. Został też uhonorowany Odznaką Szturmową Piechoty (kolejna rzadkość wśród sanitariuszy) i Odznaką za Rany. 21 października 1941 roku Fischer otrzymał od Adolfa Hitlera tzw. Genehmigung czyli specjalne pozwolenia na pozostanie w niemieckich siłach zbrojnych. Jesienią 1941 roku Fischer został wysłany do Frontbewährungseinheit (frontowa kompania próbna), niemieckiej jednostki karnej, która umożliwiała rehabilitację. W październiku 1941 roku Fischer wraz z innymi towarzyszami broni trafił do Rosji, w okolice jeziora Ładoga. W grudniu 1941 roku, kiedy z jego oddziału zostało zaledwie 35 ludzi, dostał odłamkiem granatu w plecy i został wysłany do szpitala w Niemczech. Na początku 1944 roku został po raz kolejny ranny podczas ostrzału artyleryjskiego i trafił do szpitala w Zagłębiu Saary, a stamtąd do Frankfurtu, by być bliżej rodziny. Ku jego zaskoczeniu w tamtym czasie armia niemiecka wydała mu nowe dokumenty, w których nie wspominano o jego żydowskim pochodzeniu. Po lipcu 1944 roku armia zwolniła Fischera pod pretekstem, że nie okazał się godnym przywileju wydanego osobiście przez Hitlera (chodzi o wspomniane powyżej Genehmigung). Pod koniec 1944 roku powołano go do Volkssturmu, formacji pospolitego ruszenia utworzonej jesienią 1944 roku w Trzeciej Rzeszy. W związku z tym, że Gestapo nakazało mu stawić się w placówce w niemieckim obozie koncentracyjnym Nordhausen, gdzie niemieccy naukowcy produkowali rakiety V-2, Fischer zdecydował się schronić w kościele koło Marburga, gdzie ukrywał się do końca wojny. Po 1945 roku został pacyfistą i pastorem. Zmarł na raka kości w 2002 roku.  

Źródło: Bryan Mark Rigg, Losy żydowskich żołnierzy Hitlera. Nieznane historie ludzi żydowskiego pochodzenia, którzy walczyli za Trzecią Rzeszę, tłum. Katarzyna Bażyńska-Chojnacka, Piotr Chojnacki, Poznań 2013, s. 280-292.
Zdjęcie: Dieter Fischer (1916-2002).

niedziela, 15 lutego 2026

Ofensywa sił rosyjskich w obwodzie zaporoskim. Kierunek (odcinek) Stepnohirsk

Nieoficjalnie siły rosyjskie zdobyły wieś Prymorske, Mahdalynivka i Zapasne w obwodzie zaporoskim na kierunku Stepnohirsk. 15.02.2026 r.

OFENSYWA SIŁ ROSYJSKICH W OBWODZIE ZAPOROSKIM. KIERUNEK (ODCINEK) STEPNOHIRSK. 15 lutego 2026 roku.

Niepotwierdzone doniesienia za sprawą źródeł rosyjskich informują, że siły rosyjskie zdobyły wieś Prymorske, Mahdalynivka i Zapasne w obwodzie zaporoskim na kierunku Stepnohirsk.

Źródło: Military Summary / YouTube, 15.02.2026.
Zdjęcie: Nieoficjalnie siły rosyjskie zdobyły wieś Prymorske, Mahdalynivka i Zapasne w obwodzie zaporoskim na kierunku Stepnohirsk, 15.02.2026 r.

Kontrofensywa sił ukraińskich w obwodzie dniepropietrowskim i obwodzie zaporoskim. Kierunek nowopawliwski/hulajpolski

Siły ukraińskie kontynuują działania kontrofensywne na granicy obwodu dniepropietrowskiego i zaporoskiego i poszerzyły klin w kierunku wsi Vyshneve i Verbove w obwodzie dniepropietrowskim, 15.02.2026 r.

KONTROFENSYWA SIŁ UKRAIŃSKICH W OBWODZIE DNIEPROPIETROWSKIM I OBWODZIE ZAPOROSKIM. KIERUNEK NOWOPAWLIWSKI/HULAJPOLSKI. 15 lutego 2026 roku.

Siły ukraińskie kontynuują działania kontrofensywne na granicy obwodu dniepropietrowskiego i zaporoskiego na kierunku nowopawliwskim/hulajpolskim. Dodatkowo wojska ukraińskie poszerzyły klin w kierunku wsi Vyshneve i Verbove w obwodzie dniepropietrowskim.

Źródło: Military Summary / YouTube, 15.02.2026.
Zdjęcie: Siły ukraińskie kontynuują działania kontrofensywne na granicy obwodu dniepropietrowskiego i zaporoskiego i poszerzyły klin w kierunku wsi Vyshneve i Verbove w obwodzie dniepropietrowskim, 15.02.2026 r.

sobota, 14 lutego 2026

Eugene Sledge o bitwie o Peleliu (1944) (1)

Call of Duty 5 World at War - Bitwa o lotnisko na wyspie Peleliu - Wrzesień 1944 r.

"Podczas długotrwałego ostrzału często musiałem zwalczać w sobie dziką, niepohamowaną chęć, aby krzyczeć i płakać. Podczas walk na Peleliu zacząłem się bać, że jeśli stracę panowanie nad sobą pod ogniem artyleryjskim, oszaleję i nigdy już nie odzyskam zdrowych zmysłów. Nienawidziłem pocisków, bo nie tylko masakrowały ciało, ale i psychikę. Ciężki ostrzał artyleryjski był dla mnie najstraszniejszym przeżyciem na polu bitwy. Za każdym razem czułem się bardziej bezsilny i samotny, byłem przekonany, że nie ucieknę od nieubłaganych praw statystyki, które przerzedzały nasze szeregi. Strach ma wiele twarzy i wiele subtelnych odcieni, ale trwogę i rozpacz, których doświadcza się podczas ciężkiego ostrzału artyleryjskiego, znieść najtrudniej. [...] Pasmo Krwawiącego Nosa górowało nad całym lotniskiem. Japończycy zgromadzili ciężką broń na wzgórzach; ostrzałem kierowali ze stanowisk obserwacyjnych położonych niekiedy blisko 100 metrów ponad płaszczyzną lotniska. Mieli z nich znakomity przegląd pola bitwy. Widziałem żołnierzy idących przed moją sekcją, ale nie widziałem, czy nasz batalion, 3/5, posuwa się za 2/5, a potem odbija w prawo. Około 20 metrów za nami również szli żołnierze."

Źródło: E.B. Sledge, Piekło Pacyfiku, tłum. Władysław Jeżewski, Ożarów Mazowiecki 2025, s. 77 i 82.
Obraz: Call of Duty 5 World at War - Bitwa o lotnisko na wyspie Peleliu - Wrzesień 1944 r.

PS (mój komentarz): Celem operacji militarnej sił amerykańskich na Peleliu Island we wrześniu 1944 roku było zabezpieczenie prawej flanki podczas działań ofensywnych na Filipinach ze strony generała Douglasa MacArthura. (Źródło: E.B. Sledge, Piekło Pacyfiku, tłum. Władysław Jeżewski, Ożarów Mazowiecki 2025, s. XXV).

piątek, 13 lutego 2026

Ofensywa sił rosyjskich w obwodzie zaporoskim. Kierunek nowopawliwski/hulajpolski

Siły rosyjskie rozpoczęły działania ofensywne w kierunku wsi Verkhnia Tersa i Huliaipilske w obwodzie zaporoskim na kierunku nowopawliwskim (hulajpolskim), 13.02.2026 r.

OFENSYWA SIŁ ROSYJSKICH W OBWODZIE ZAPOROSKIM. KIERUNEK NOWOPAWLIWSKI/HULAJPOLSKI. 13 lutego 2026 roku.

Siły rosyjskie rozpoczęły działania ofensywne w kierunku wsi Verkhnia Tersa i Huliaipilske w obwodzie zaporoskim na kierunku nowopawliwskim/hulajpolskim (zaznaczone zielonym kółkiem). Niniejsze działania militarne Sił Zbrojnych Rosji mają na celu zbliżenie się jak najszybciej do kolejnego kluczowego miasta na Zaporożu jakim jest Orichiwo w obwodzie zaporoskim (zaznaczone niebieskim kółkiem).

Źródło: Military Summary / YouTube, 13.02.2026.
Zdjęcie: Siły rosyjskie rozpoczęły działania ofensywne w kierunku wsi Verkhnia Tersa i Huliaipilske w obwodzie zaporoskim na kierunku nowopawliwskim/hulajpolskim, 13.02.2026 r.

Günther von Kluge był wrogiem Erwina Rommla na froncie zachodnim

Call of Duty 2 - Back2Fronts Mod (Feldgrau Europe) - Czołg Pantera w Normandii 

"Na miejsce głównodowodzącego wojskami niemieckimi we Francji przyjechał feldmarszałek Günther von Kluge. [Erwin] Rommel nie zdawał sobie sprawy, że nowy głównodowodzący, od lat wiernie służący Hitlerowi, w istocie był jego zagorzałym wrogiem. Już przed wybuchem drugiej wojny światowej, gdy Niemcy szykowali się do zajęcia Czechosłowacji, Kluge z grupą oficerów planował zamach stanu, z czego zrezygnował, gdy dowiedział się, że Wielka Brytania nie poprze takiego działania. W czasie wojny utrzymywał kontakty ze spiskowcami planującymi zabicie [Adolfa] Hitlera, choć nigdy nie zdecydował się na działanie. Nie lubił Rommla, wiedział, że Hitler nie darzy go względami, jednakże zdecydował się zatrzymać dowódcę Grupy Armii B ze względu na doświadczenie i znajomość sytuacji na froncie. Podczas pierwszego spotkania obydwaj nie ukrywali wzajemnej niechęci."

Źródło: Bogusław Wołoszański, Wiek krwi, Warszawa 2016, s. 369-370.
Obraz: Call of Duty 2 - Back2Fronts Mod (Feldgrau Europe) - Czołg Pantera w Normandii. 

czwartek, 12 lutego 2026

Helmuth Wilberg (1880-1941)

Helmuth Wilberg (1880-1941)

Helmuth Wilberg (1880-1941) – niemiecki dowódca wojskowy, generał Luftwaffe, z pochodzenia rasowego Pół-Żyd, którego sam Adolf Hitler uznał za Aryjczyka w 1935 roku. Pracował w Sztabie Generalnym Armii Niemieckiej od 1920 do 1927 roku, gdzie w tamtym czasie dowodził tajną Luftwaffe. W 1935 roku kierował Akademią Wojskową, natomiast w 1936 roku otrzymał nominację na szefa sztabu Legionu Condor podczas hiszpańskiej wojny domowej w latach 1936-1939. Odpowiadał wówczas za organizację wsparcia i logistyki dla całej operacji militarnej. Otrzymawszy od rządu 26 lipca 1936 roku jedynie mgliste instrukcje, Wilberg i sztab generalny Luftwaffe utworzyli w ciągu dwóch dni Specjalny Sztab W (od Wilberg) i zaczęli wysyłać zaopatrzenie i ludzi do Hiszpanii. W ciągu tygodnia piloci Luftwaffe przewozili hiszpańskich żołnierzy z Maroka do kraju, by wesprzeć siły frankistowskie. Choć był jednym z najbardziej zasłużonych dowódców Luftwaffe, siły powietrzne Trzeciej Rzeszy zdymisjonowały go w marcu 1938 roku najprawdopodobniej z powodu jego pochodzenia. Przed wybuchem wojny niemiecko-polskiej we wrześniu 1939 roku Hitler powołał Wilberga na szefa szkolenia Luftwaffe. We wrześniu 1940 roku awansowany na stopień General der Flieger (generała trzygwiazdkowego). Zginął w wypadku lotniczym pod Dreznem w dniu 20 listopada 1941 roku. Był apolitycznym żołnierzem, który nie lubił nazistów. Odznaczony Krzyżem Rycerskim z Mieczami Królewskiego Domu Hohenzollernów, Krzyżem za Służbę Wojskową II klasy wielkiego księcia Mecklenburg-Schwerina, Pamiątkową Odznaką Lotniczą, Krzyżem Żelaznym I i II klasy i wiele innych.

Źródło: Bryan Mark Rigg, Losy żydowskich żołnierzy Hitlera. Nieznane historie ludzi żydowskiego pochodzenia, którzy walczyli za Trzecią Rzeszę, tłum. Katarzyna Bażyńska-Chojnacka, Piotr Chojnacki, Poznań 2013, s. 228-237.
Zdjęcie: Helmuth Wilberg (1880-1941) (Źródło zdjęcia: Wikimedia Commons).

środa, 11 lutego 2026

Kontrofensywa sił ukraińskich w obwodzie zaporoskim. Kierunek (odcinek) Stepnohirsk

Siły ukraińskie w ramach działań kontrofensywnych odbiły następujące osady w obwodzie zaporoskim - Riczne, Lukianivske, Novoboikivske i Novoiakovlivka na kierunku Stepnohirsk. 11.02.2026 r.

KONTROFENSYWA SIŁ UKRAIŃSKICH W OBWODZIE ZAPOROSKIM. KIERUNEK (ODCINEK) STEPNOHIRSK. 11 lutego 2026 roku.

Siły ukraińskie w ramach działań kontrofensywnych odbiły następujące osady w obwodzie zaporoskim: Riczne, Lukianivske, Novoboikivske i Novoiaklovlivka na kierunku Stepnohirsk. To dobra wiadomość dla Ukrainy.

Źródło: Military Summary / YouTube, 11.02.2026.
Zdjęcie: Siły ukraińskie w ramach działań kontrofensywnych odbiły następujące osady w obwodzie zaporoskim: Riczne, Lukianivske, Novoboikivske i Novoiakovlivka na kierunku Stepnohirsk, 11.02.2026 r.

Erhard Milch uratował Niemcy przed całkowitą katastrofą ze strony bombardowań aliantów zachodnich zwiększając masową produkcję samolotów myśliwskich Luftwaffe (Książka Bryana Marka Rigga pt. "Losy żydowskich żołnierzy Hitlera")

Erhard Milch (1892-1972)

"W styczniu 1943 roku, kiedy kiepsko szło [Niemcom] pod Stalingradem, [Adolf] Hitler wezwał [Erharda] Milcha, by uwolnił 6. Armię, stawiając go „na czele całej operacji powietrznej”. Było już jednak za późno, by Milch mógł osiągnąć ten cel. Mimo to warto zauważyć, że w tej krytycznej sytuacji Hitler posłał po Milcha. Wódz cenił jego umiejętności i doceniał lojalność. [...] Milch zastąpił [Ernsta] Udeta i uratował zwalniającą produkcję samolotów. Niemcom w 1943 i 1944 roku udało się obronić przed alianckimi bombardowaniami głównie na skutek programu produkcyjnego Milcha. Dzięki dalekowzroczności i kierownictwu Milcha oraz ze wsparciem [Alberta] Speera produkcja samolotów w 1944 roku osiągnęła swój najwyższy poziom, a według pewnych danych Niemcy w jednym miesiącu tego roku wytworzyli więcej maszyn niż w całym roku 1940. W lipcu 1944 roku wyprodukowano 3 tysiące myśliwców. Milch pobudzał też produkcję latających bomb odrzutowych V-1, czyli, mówiąc dzisiejszym językiem, pocisków samosterujących dalekiego zasięgu." 

Źródło: Bryan Mark Rigg, Losy żydowskich żołnierzy Hitlera. Nieznane historie ludzi żydowskiego pochodzenia, którzy walczyli za Trzecią Rzeszę, tłum. Katarzyna Bażyńska-Chojnacka, Piotr Chojnacki, Poznań 2013, s. 224.
Zdjęcie: Erhard Milch (1892-1972), wysoki dostojnik narodowosocjalistyczny, feldmarszałek Luftwaffe, sekretarz stanu ds. lotnictwa, z pochodzenia rasowego Pół-Żyd, którego sam Adolf Hitler uznał za Aryjczyka. Za kampanię norweską w 1940 roku otrzymał Krzyż Rycerski, należał do partii narodowosocjalistycznej (NSDAP). Jako ciekawostkę można powiedzieć, że Milch w 1920 roku studiował ekonomię na uniwersytecie w Królewcu, a później przeniósł się na politechnikę gdańską. W latach dwudziestych ubiegłego wieku pracował w przedsiębiorstwach pocztowych, transportowych i biurach podróży wykorzystując samoloty. W 1926 roku Milch został jednym z trzech dyrektorów, którzy połączyli swoje firmy, by stworzyć Lufthansę, narodowe niemieckie linie lotnicze. Był zdolnym organizatorem i zdeklarowanym narodowym socjalistą.